Economie: werk, werk, werk!

Werken naar vermogen is een belangrijke voorwaarde om zo volwaardig mogelijk deel te kunnen nemen aan de samenleving. Uit diverse onderzoeken blijkt bovendien dat het hebben van werk een belangrijke bijdrage levert aan het welzijn van mensen. Dat de werkgelegenheid in onze gemeente in 2017 wederom is gestegen, is ook in dat opzicht positief. Die stijgende lijn is in 2014 ingezet. Het afgelopen jaar nam de werkgelegenheid in totaal met 2.000 banen toe. Dat is een stijging van 1,4%. Na Eindhoven is dit het hoogte groeipercentage van de vijf grootste Brabantse gemeenten (B5). Ook de werkloosheid is vanaf 2014 sterk gedaald; van 7,7% in 2014 tot 5,5% in 2016. Daarmee heeft de gemeente ’s-Hertogenbosch het laagste werkloosheidspercentage van de B5.

In 2017 is ook het aantal inwoners dat een beroep moet doen op de bijstand afgenomen. Het lukt hen steeds beter om door te stromen naar werk. In 2017 is het aantal mensen met een uitkering met 4 % gedaald naar 3.850 uitkeringen, bijna 3 % punt meer dan landelijk.  Dit is in belangrijke mate het gevolg van de gunstige economische ontwikkeling. Maar we hebben zelf ook actie ondernomen om meer inwoners (weer) aan het werk te helpen. Daarbij zetten we vooral in op jongeren en mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Met loonkostensubsidies zijn we erin geslaagd om meer dan 200 mensen aan het werk te krijgen. Daarbij gaat het voor een belangrijk deel om jongeren. Landelijk loopt onze gemeente hiermee voorop. Maar we helpen inwoners ook op andere manieren (weer) aan werk. Zo stimuleren wij uitkeringsgerechtigden met een actieve wens tot ondernemerschap om ook daadwerkelijk die stap te maken. In 2017 zijn bijna 100 uitkeringsgerechtigden geholpen naar parttime en fulltime ondernemerschap. Inwoners aan de onderkant van de arbeidsmarkt zijn we uiteraard niet vergeten. Waar nodig organiseerden we het afgelopen jaar ook voor hen werk. Bovendien zijn statushouders met succes gekoppeld aan een re-integratietraject. Het lukte om 35 van hen uit te laten stromen, waarvan 15 mensen naar parttime werk. Over de dienstverlening door WeenerXL zijn de meeste klanten over het algemeen tevreden. Dit blijkt uit het onderzoek dat wij vorig jaar deden. Wel is een aantal verbeterpunten benoemd. Deze zijn waar mogelijk meteen opgepakt. Dit is geen eenmalige exercitie. De kwaliteit van de dienstverlening door het werkbedrijf krijgt voortdurend onze aandacht.

Om goed deel te kunnen nemen aan de samenleving en het arbeidsproces is het kunnen lezen en schrijven één van de belangrijkste voorwaarden. In onze gemeente zijn nog altijd ongeveer 18.000 mensen laaggeletterd. Zij hebben vaak moeite om werk te vinden of te houden. En lopen daarmee een groter risico op een leven in armoede. We leggen ons hier niet bij neer. Ons doel is zoveel als mogelijk te voorkomen dat inwoners in die situatie belanden. Met een actieplan dat wij samen met het Bossche Taalnetwerk hebben opgesteld, willen we deze problematiek van een adequaat antwoord voorzien. Het plan is speciaal gericht op inwoners die moeite hebben met schrijven, lezen en rekenen. En daardoor meestal ook slecht met een computer, tablet of mobiele telefoon kunnen omgaan.

Een goed vestigings- en ondernemingsklimaat is van grote waarde om groei van de werkgelegenheid te bevorderen. Dat de gemeente ’s-Hertogenbosch in dat opzicht al goed scoort, blijkt onder andere uit het feit dat de leegstand van kantoren hier – samen met Tilburg – het laagst is van de B5. Deze leegstand is bovendien al jarenlang stabiel laag. Er blijft eveneens een substantiële vraag naar (ruimte op) bedrijfsterreinen. Dit leidde ertoe dat we in 2017 de laatste uitgiften hebben gedaan van grote beschikbare kavels. Op de Rietvelden zijn nog enkele kleinere kavels beschikbaar. Naar de toekomst toe zijn nieuwe locaties noodzakelijk om geïnteresseerden (grotere) kavels aan te kunnen bieden die passend zijn bij de verschillende behoeften die er zijn.
De aantrekkingskracht van de Bossche binnenstad op ondernemers blijkt eveneens nog altijd groot. Het afgelopen jaar is een aantal belangrijke panden weer in gebruik genomen door (inter)nationale retailers. Een aangescherpte vorm van gemeentelijk accountmanagement in de vorm van proactieve bemiddeling en samenwerking met pandeigenaren heeft hieraan bijgedragen. Om te zorgen voor een toekomstbestendige fijnmazige winkelstructuur in het westelijk stadsdeel, hebben wij het detailhandelsbeleid voor dit gebied geactualiseerd. Met een nieuw detailhandelsbeleid voor Nuland en Vinkel streven we naar een concentratie van voorzieningen. Hiermee ontstaat meer zekerheid met het oog op de toekomst. En vergroten we de leefbaarheid en ontmoetingsfunctie in deze kernen.

Met het positieve bericht van de Raad van State over het Centrumplan Rosmalen is in 2017 na 20 jaar discussie gestart met de bouwwerkzaamheden en inrichting van de openbare ruimte. Daarmee krijgt Rosmalen het nieuwe, toekomstbestendige centrum dat het verdient. Ook in de verdere ontwikkeling en versterking van de Spoorzone zetten we het afgelopen jaar stappen. In het najaar van 2017 voerden we verschillende gesprekken met belanghebbenden. Hun inbreng is gebruikt bij de stappen die wij zetten naar een ontwikkelkader voor dit gebied. Dat kader bevat een schets van de toekomstmogelijkheden en is inmiddels begin 2018 vastgesteld. Kansen zien we vooral in de ontwikkeling van het EKP-terrein, het verbinden van het Centraal Station met de Brabanthallen en het kunstencluster rondom de Tramkade en ontwikkelen van een vervoersknooppunt bij het Centraal Station. Als nieuw stedelijk woongebied met een mix aan functies heeft het EKP-terrein de potentie om de ontwikkeling van de spoorzone verder te versterken.

Binnen ons economisch beleid hebben we ingezet op een duurzame structuurversterking van sectoren die al sterk vertegenwoordigd zijn in onze gemeente. Het gaat daarbij om ICT/data, Agrifood, Bouw en Logistiek. Inmiddels zijn deze sectoren door ons ook als speerpunten benoemd in het geactualiseerde stadsmarketingbeleid. Dit moet ertoe leiden dat meer evenementen in onze gemeente hieraan worden gekoppeld. In 2017 startten we hiermee door bijvoorbeeld in te zetten op het organiseren van de Dutch Agrifood Week en WereldVoedseldag in het kader van ‘We Are Food 2018’. Het afgelopen jaar hebben we ook stappen gezet voor de actualisatie van het Economisch Actieplan. Met dit plan en de daarin genoemde maatregelen willen wij een duurzaam en innovatief ondernemingsklimaat bevorderen. Groeikansen zien we daarbij – net als de VNO-NCW Brabant Zeeland (voorheen BZW) - vooral op het gebied van digitale economie (ICT/data). De JADS heeft in onze ogen een belangrijke rol als aanjager om het al aanwezige ecosysteem van ICT-bedrijven en instellingen te versterken. Sinds de start in 2017 heeft de JADS met succes ingezet op de ontwikkeling van de relaties met het bedrijfsleven en andere organisaties, het voorbereiden van innovatietrajecten en het organiseren van evenementen. De aantrekkingskracht blijkt niet alleen groot te zijn waar het gaat om het aantal studenten. Ook hebben zich inmiddels al diverse (datascience) bedrijven in Marienburg gevestigd. Met de JADS Association, waaraan wij voor de periode 2017-2022 een financiële bijdrage leveren, wordt de kennisoverdracht van het onderwijs naar het bedrijfsleven structureel vormgegeven. Niet uitsluitend binnen het pand van de Marienburg, maar bijvoorbeeld ook met starters op het gebied van ICT die gevestigd zijn of zich gaan vestigen in het Grasso complex en de JAM fabriek. Op de laatst genoemde locatie is bovendien ruimte beschikbaar voor startende bedrijven op het gebied van Agrifood.

Binnen de regionale triple helix samenwerking hebben we ons in 2017 wederom ingezet om de sector Agrifood in Noordoost Brabant verder te versterken. Dit gebeurde onder andere via de (verdere ontwikkeling van de) Grow campus en Ondernemerslift PLUS. Beide zijn actief in het faciliteren en ondersteunen van (door)startende bedrijven in hun ambities op het gebied van innovatie. In 2017 sloten we bovendien de City Deal ‘Voedsel op de Stedelijke Agenda’ met het Rijk. Dit deden wij samen met een aantal andere Nederlandse gemeenten en de provincie Gelderland. Daarmee krijgen we een podium om de Bossche economische speerpunten als de Grow Campus en de regionale agenda van Agrifood Capital sterker op de (inter)nationale kaart te zetten. Ook ‘We Are Food 2018’ in het kader van de European Region of Gastronomy levert daaraan een bijdrage.

Op het gebied van logistiek hebben we een plek in de nationale top 5. Er is ons alles aan gelegen om die sterke positie te behouden. Dat betekent dat wij met geschikte locaties moeten kunnen voorzien in de bestaande en toekomstige behoefte aan bedrijfsterreinen. In 2017 is dat in ieder geval gelukt met de uitgifte van meer dan 10 hectare op de Rietvelden aan logistieke bedrijven. Maar met het oog op de toekomst is meer nodig. Daarom zetten we samen met de gemeenten Bernheze en Oss en de provincie Noord-Brabant stappen naar de realisatie van het bedrijventerrein Heesch West. Het afgelopen jaar is de ontwikkelrichting daarvan bepaald met het ‘Masterplan bedrijventerrein Heesch West’.

Voor een goed functionerende arbeidsmarkt is een effectieve aansluiting van het onderwijs van cruciaal belang. Dat deze niet altijd optimaal is, laat de huidige toenemende druk op de arbeidsmarkt zien. In sommige beroepsgroepen dreigt een tekort, vooral waar het gaat om technische beroepen, de zorg en logistiek. Met het Onderwijsinnovatiefonds streven we naar vernieuwing binnen het onderwijs en een betere aansluiting met de arbeidsmarkt. We dagen met dit fonds onderwijsinstellingen en anderen uit om met vernieuwende ideeën te komen. In 2017 hebben we wederom subsidie toegekend aan projecten die het onderwijs in onze gemeente vernieuwen. Hierdoor kregen kinderen op tien basisscholen bijvoorbeeld een week lang les in programmeren. Zij maakten zo kennis met nieuwe technologieën en vaardigheden die nodig zijn voor beroepen in de toekomst.
Met de aanpassing van de doordecentralisatieovereenkomst met OMO hebben we de noodzakelijke stappen gezet om het vmbo in onze gemeente verder te versterken. Hierdoor is het onder andere mogelijk geworden over te gaan tot de realisering van de beoogde nieuwbouw voor de Bossche Vakschool aan de Hervensebaan, de renovatie van het vmbo Van Maerlant aan de Onderwijsboulevard en de realisatie van een mavo (vmbo-t) aan de Groote Vliet. Door de aanpassing van de doordecentralisatieovereenkomst kan bovendien het lyceum (havo/vwo) aan de Groote Vliet worden gerealiseerd. Dit lyceum wordt gevormd door samenvoeging van het Rodenborch college en het Jeroen Bosch College. In het plan is ook voorzien in een sporthal die geschikt is voor medegebruik naast het onderwijs. Waar het gaat om het basisonderwijs is het gezien de groei van de Groote Wielen noodzakelijk een nieuwe basisschool te bouwen. Het afgelopen jaar hebben we daarom actie ondernomen voor de oprichting en realisatie van deze school in De Lanen.