Sterke en duurzame gemeente

In 2017 hebben we ons op verschillende manieren ingezet om ’s-Hertogenbosch ook in de toekomst een sterke en sociale gemeente te laten blijven. In veel gevallen deden we dat in samenwerking met diverse partners. Maar we daagden inwoners en organisaties ook uit om zelf met initiatieven te komen en daar uitvoering aan te geven. Aan betekenisvolle projecten vanuit de samenleving zoals de stadsbusjes, cityboost, wijkambassadeurs en het dierenkamp Maliskamp hebben we financiële steun gegeven via het Maatschappelijke Initiatieven Fonds. Ook ging op 1 januari 2017 het Wijk- en dorpsbudget (WDB) van start. Een regeling voor en door bewoners die in hun wijk of dorp met ideeën aan de slag willen. Iedere wijk, buurt of dorp heeft een eigen budget en een bewonersadviesgroep. Die bewonersadviesgroep adviseert ons college over de subsidieaanvragen. Uit een eerste tussenevaluatie blijkt dat het WDB in een behoefte voorziet.

Vorig jaar gaven we extra aandacht in fysieke en sociale zin aan buurten als Orthen-Links, Bartjes, Boschveld en Gestelse Buurt. Met een op maat gesneden aanpak per gebied streven we naar een (verdere) positieve ontwikkeling van deze buurten. In Orthen-Links is in 2017 gestart met de bouw van nieuwe woningen. In Boschveld worden woningen op het voormalig terrein van de Afvalstoffendienst gerealiseerd. Ook is samen met bewoners een update gemaakt van de sociale visie op de wijk. In de Gestelse Buurt zetten we alles in het werk om in deze aandachtsbuurt het tij te keren. Dit doen we onder andere met een sociale aanpak. Deze is gericht op het bieden van perspectief aan de jeugd, armoedebestrijding, het vergroten van de draagkracht bewoners en het vroegtijdig signaleren en aanpakken van problemen. Het buurtteam heeft hierin samen met PowerUp073 een belangrijke rol.

De gemeente ‘s-Hertogenbosch is in 2017 weer groener geworden. Natuurlijk is dit van belang met het oog op een leefbare, aantrekkelijke woon- en werkomgeving en voor recreatie en toerisme. Maar de versterking van de natuur is ook van betekenis vanwege het klimaat en de gezondheid van en zorg voor inwoners. Het afgelopen jaar hebben we een vervolg gegeven aan het programma Groene Delta. Binnen Groene Delta 2 is één van de speerpunten om natuurgebieden rond de stad en in de regio meer met elkaar te verbinden. Onderdeel van het programma is de uitbreiding van het Kanaalpark met 15 hectare natuur, de ontwikkeling van 47 hectare natuur in de Diezemonding (Henriettewaard en Ertveldpolder), 10 hectare natuurontwikkeling in de Dungense Polder en de aanleg van stadsoevers langs de StadsAa. Stappen naar verdere vergroening hebben we tevens gezet met de plannen voor het Zuid-Willemspark in de vorm van een inspiratiedocument met uitvoeringsprogramma. Hier wordt op termijn een 12 kilometer lang groen waterpark gecreëerd. Dat park gaat een belangrijke bijdrage leveren aan een leefbare, aantrekkelijke en klimaat adaptieve stad voor inwoners en bezoekers. We stelden in 2017 bovendien een Plassenvisie op. Hiermee willen we de kwaliteiten en de potenties van de 14 plassen in onze gemeente beter benutten voor sport/recreatie, voorzieningen/faciliteiten en natuur. En we streven naar een betere verdeling van deze functies en activiteiten. Met een nieuw Bomenbeleidsplan en Boomverordening krijgen bomen in onze gemeente in de toekomst meer bescherming. We zijn er tegelijkertijd in geslaagd de kosten voor de uitvoering hiervan omlaag te brengen. Met de actualisering van het Waterplan maakten wij werk van een klimaatbestendig en robuust watersysteem. Ook werkten we samen met de gemeente Maasdriel, de provincies Noord Brabant en Gelderland, Rijkswaterstaat en Waterschap Aa aan het Maasoevergebied.
Betrokkenheid van inwoners bij het groen in en om de gemeente gaven we in 2017 onder andere vorm met de start van het Levensbomenbos aan het Binckhorstpad in Rosmalen. En we verbonden ons aan One Tree per Child. Op diverse plekken zijn inmiddels bomen aangeplant samen met kinderen.

Het afgelopen jaar hebben we ons wederom ingespannen om ervoor te zorgen dat ’s-Hertogenbosch ook in de toekomst een dynamisch en innovatief cultureel klimaat houdt. Met een nieuw subsidiesysteem dat in 2017 van start ging, hebben organisaties die tot de culturele basis behoren meerjarige zekerheid gekregen. Tegelijkertijd is met de cultuurfondsen meer flexibele ruimte ontstaan voor nieuwe initiatieven. Uit een eerste tussentijdse evaluatie blijkt de belangstelling voor die fondsen groot te zijn.
Met de Verkadefabriek hebben we een overeenkomst gesloten. Deze vormt de basis voor de toekomstige afspraken over de subsidie. Wij willen meer loslaten, meer gebruikmaken van de energie, kennis en ervaring van deze culturele instelling. En de Verkadefabriek ruim baan geven om cultureel te ondernemen. Samen laten we de culturele investering maximaal renderen en borgen we in goed partnerschap de transparantie. Met deze overeenkomst willen we ook andere culturele organisaties uitdagen om werk te maken van cultureel ondernemerschap, in welke vorm dan ook.
De samenvoeging van Stadsbibliotheek, Muzerije en Bureau Babel verloopt minder voorspoedig dan voorzien. Dit ondanks onze inspanningen om vaart te brengen in het fusieproces. De tijd dringt voor de organisaties. Niet alleen wordt de subsidie in 2019 verlaagd. Deze wijzigt vanaf dat jaar eveneens. De drie organisaties krijgen dan niet langer ieder afzonderlijk subsidie, maar voortaan gezamenlijk.
In 2017 werkten we daarnaast aan een alternatief plan nieuwbouw voor het Theater aan de Parade, nadat wij eerder afstand namen van het oorspronkelijke plan. In de planvorming zijn de grenzen van het huidige bestemmingsplan en het financiële kader leidend. Ons doel is te zorgen voor een theater dat past bij de culturele ambitie van ’s-Hertogenbosch.
De Tramkade vormt inmiddels bijna drie jaar een sociale, culturele en economische hotspot. Uit een vorig jaar gehouden evaluatie blijkt dat de gebruikers Social label en Conceptenbouwers vinden dat de plek voldoet aan de verwachting. We onderschrijven dit, samen met de BIM die verantwoordelijk is voor het beheer. Het idee van een culturele, sociaal en creatieve hotspot staat overeind. Het is dé plek voor veel creatieve en culturele organisaties. De activiteiten trekken ook nieuwe bezoekers aan. En zorgen voor banen en een plek voor vrijwilligers. Het gebied voegt daarmee duidelijk iets toe aan de stad wat er eerder nog niet was. Het plan van de creatieve hotspot moet wel bewaard en goed bewaakt blijven. We hebben dan ook uitvoering gegeven aan tal van verbeteringen die voortkomen uit de evaluatie. Bijvoorbeeld waar het gaat om betere marketing, vergroening van het terrein en een goede bewegwijzering van en naar de Tramkade. Daarnaast is in 2017 gestart met het mogelijk maken van betaald parkeren op het terrein waarbij de inkomsten ten goede komen aan het terrein en de gebruikers.

Om klimaatneutraal te zijn in 2050 zetten we in op een forse energiebesparing en het opwekken van duurzame energie. Dat kunnen we uiteraard niet alleen. Met het Energietransitie-programma stimuleren we bedrijven, organisaties en bewoners hierin ook hun verantwoordelijkheid te nemen. Een voorbeeld hiervan is de eerder genoemde subsidie voor het energiezuinig maken van bestaande woningen. Ook zijn wij een pilot gestart met Woonconnect. Dit is een digitaal programma waarmee je op een effectieve en efficiënte manier kunt zien welke maatregelen aan een woning tot welke kosten en welke besparingen leiden. In 2017 maakten we bovendien werk van zero emissie vervoer. Hiermee wordt niet alleen een bijdrage geleverd aan de klimaatneutrale stad. Het leidt ook tot een aanzienlijke verbetering voor de luchtkwaliteit in de gemeente. Om die reden experimenteren wij met een systeem van elektrische bussen in de stad. We streven uiteindelijk naar een 100% elektrisch bussysteem. En we zorgden in 2017 voor de toevoeging van 35 nieuwe oplaadpunten. Daarmee hebben we net als in voorgaande jaren meer oplaadpunten in vergelijking met de andere B5 steden.
Voor het opwekken van duurzame energie is onze gemeente gevraagd mee te werken aan een plan voor vier windmolens. Drie op bedrijventerrein De Rietvelden en één langs de A59, nabij de bestaande windmolen op Treurenburg.
Op basis van onderzoek naar gezondheidsaspecten hebben wij de plannen aangescherpt. En we hebben bevorderd dat Raedthuys Pure Energie samen met de initiatiefnemers, Energiecoöperatie 073 en de Bossche Windmolen West (BWW) werken aan een (financieel) participatiemodel. Ons doel is om met dit model meer evenwicht te brengen in de lasten en de lusten van windmolens voor de omgeving. In samenspraak met initiatiefnemers en omwonenden is een gebiedsfonds opgericht. Daarmee kan een deel van de (financiële) opbrengst ten goede komen aan de omgeving van het windpark. Ook verkoopt de Bossche Windmolen West ‘winddelen’ verkopen. Daarmee kunnen omwonenden van het windpark delen in de opbrengst van één van de molens.

Bereikbaarheid en slimme, duurzame mobiliteit zijn van groot belang. ’s-Hertogenbosch heeft een belangrijke centrumfunctie voor de regio. We zijn strategisch gelegen in Nederland op een noord-zuid en oost-west as. Die ligging is een kracht van onze gemeente, in economische zin en als aantrekkelijke woongemeente. Maar de doorstroming op de A2 en de aansluitende wegen (zoals de A59, N65 en de N279) tussen knooppunt Deil, ’s-Hertogenbosch en knooppunt Vught is op dit moment niet goed genoeg. Bovendien verslechtert deze situatie naar verwachting in de toekomst. In het uitvoeringsprogramma van de nieuwe Koersnota hebben wij het oplossen van dit probleem dan ook als één van de prioriteiten benoemd. Met de minister van Infrastructuur en Waterstaat konden wij het afgelopen jaar afspraken maken over een integrale verkenning van de A2 Deil-Vught met als doel de doorstroming te verbeteren. Binnen het uitvoeringsprogramma richten we ons ook op de bereikbaarheidsproblematiek van de oostelijke gemeentedelen, in het bijzonder in Rosmalen en de Groote Wielen. Er is onderzoek gedaan naar de nut en noodzaak van de aanleg van de Oostelijke Landweg en andere maatregelen aan de oostzijde van de A2. Op basis van een plan van aanpak dat we hebben opgesteld in samenspraak met bewoners geven we uitvoering aan maatregelen die een effectief antwoord moeten bieden op de problematiek. Slimme mobiliteit krijgt eveneens de aandacht in het uitvoeringsprogramma. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van slimme verkeerslichten. De realisatie van verkeerslichten voor fietsers die met een app gereguleerd kunnen worden, vormen daar een voorbeeld van. In het kader van het programma ‘Lekker Fietsen’ hebben we diverse fietsverbindingen gerealiseerd zoals het fietspad op de Aa-dijk, Kooikersweg, Aartshertogenlaan, Poeldonkweg en Hervense Baan. Ook zijn extra stallingen gerealiseerd in de binnenstad.
Waar het gaat om het spoor in en om onze gemeente hebben we in 2017 - samen met andere gemeenten - in ‘Den Haag’ aandacht gevraagd voor de plannen die er zijn om het goederenvervoer per spoor door ’s-Hertogenbosch te verhogen. Als die plannen worden uitgevoerd in de huidige vorm, kunnen deze negatieve gevolgen hebben voor inwoners langs de noordzuid spoorlijn. We dringen daarom aan op een beter gebruik van de Betuwelijn. Dit met als doel te voorkomen dat de inwoners die het betreft onacceptabel veel te maken krijgen met geluids- en trillingshinder. Bovendien brengt de verhoging van het goederenvervoer per spoor veiligheidsrisico’s met zich mee.
In 2017 startten wij met de bouw van het transferium aan de Deutersestraat. Dit wordt het groenste energieleverende transferium van Nederland. Groene gevels, klimaatbestendig waterbeheer, ecologisch beheer van de omgeving en hergebruik van materialen maken het transferium uniek. Het transferium is bedoeld voor bezoekers van de binnenstad en het nabijgelegen Jeroen Bosch Ziekenhuis. Maar ook voor natuurliefhebbers is het transferium een mooi startpunt.

Sport en bewegen dragen bij aan een gezonde, actieve, duurzame en sociale samenleving. Uit onderzoek blijkt dat het aandeel volwassen sporters in onze gemeente stijgt. In 2016 was het aandeel volwassen sporters in ’s-Hertogenbosch zelfs het hoogst van de afgelopen vijftien jaar. We zien dat meer volwassenen voldoen aan de beweegnorm. Dat is niet het geval waar het gaat om jongeren, hier is juist een afname zichtbaar. Zij zijn ook minder tevreden over de sportvoorzieningen in de buurt dan volwassenen. De sportdeelname van jongeren is zo goed als gelijk gebleven in vergelijking met voorgaande jaren. Positief is dat het aandeel kinderen met (ernstig) overgewicht daalt. Sporten en meer bewustzijn creëren waar het gaat om voeding via onder het programma Jongeren Op Gezond Gewicht draagt hieraan bij.
In 2017 hebben we verdere stappen gezet in het onderzoek naar de realisatie van een zwembad in West. Daarnaast startten we met de realisatie van de overkapping van het buitenbad bij Combibad Kwekkelstijn. Het systeem waarvoor wij hebben gekozen, is er één met schuifbare wanden. Hierdoor voorzien we niet alleen in de behoefte aan extra overdekt zwemwater. Ook blijft het ‘buitenbad’ zo bestaan. Naast de overkapping komen er nieuwe voorzieningen voor het ‘binnenbad’, zoals een tribune, kleedruimtes, douches en bergruimten. De bestaande sportkantine wordt uitgebreid, zodat bezoekers er ook zicht hebben op het nieuwe overdekte bad. Dit deel van de kantine is tevens bestemd als multifunctionele vergaderruimte voor zwemverenigingen. Het zwembad wordt bovendien een stuk duurzamer met 300 zonnepanelen op het dak en een veel lager waterverbruik door plaatsing van een trommelfilter voor de zuivering van zwemwater. Daarmee wordt het zwembad bijna energieneutraal.